VASİYETNAME NEDİR? VASİYETNAME İLE NE YAPILIR? NE YAPILMAZ?

Vasiyetname, kişilerin ölümünden sonra mülkiyet hakkının kapsamını teşkil eden maddi varlıklarının (taşınır, taşınmazlar, trafik siciline kayıtlı taşıtlar, liman siciline kayıtlı deniz vasıtaları, ticaret siciline kayıtlı şirket hisseleri) ve manevi varlıklarının( marka, isim, bilgisayar yazılımı, telif hakları, patentler, sınai ve işletme hakları) yasal mirasçıların saklı paylarını ihlal etmeyecek şekilde nasıl paylaşılacağını; yasal mirasçısı olan-olmayan kimselere (şartsız veya şarta bağlı) ne şekilde karşılıksız kazandırma yapabileceğini gösteren tek taraflı bir irade beyanıdır.

VASİYETNAME KAPSAMINDA NELER YAPILABİLİR?

miras bırakan, vasiyetname kapsamında:

- Mirasının tamamı veya bir kısmı için mirasçı atayabilir.

Yedek Mirasçı ve Art Mirasçı Atama

Madde 520 - Mirasbırakan, atadığı mirasçının kendisinden önce ölmesi veya mirası reddetmesi hâlinde onun yerine geçmek üzere bir veya birden çok kişiyi yedek mirasçı olarak atayabilir.

Bu kural belirli mal bırakmada da uygulanır.

- Belirli mallarını veya intifa haklarını bir kişiye bırakabilir.

Madde 517 - Mirasbırakan, bir kimseye onu mirasçı atamaksızın belirli bir mal bırakma yoluyla kazandırmada bulunabilir.

Belirli mal bırakma, ölüme bağlı tasarrufla bir kimseye terekedeki bir malın mülkiyetinin veya terekenin tamamı ya da bir kısmı üzerinde intifa hakkının kazandırılmasına yönelik olabileceği gibi; bir kimse lehine tereke değeri üzerinden bir edimin yerine getirilmesinin, bir iradın bağlanmasının veya bir kimsenin bir borçtan kurtarılmasının, mirasçılar veya belirli mal bırakılanlara yükletilmesi suretiyle de olabilir.

- Koşullar ve yüklemeler koyabilir.

Yani birtakım mallarını, belirli şartların yerine getirilmesi kapsamında birisine verilmesini vasiyet edebilir. Belirli şartı yerine getirmek, vasiyet alacaklısı için bir şarttır. Şart yerine geldiktesn sonra ise, bunu ifa etmek tereke için bir yüklemedir. Mesela bir mirasbırakan: "torunum eğer üniversiteyi bitirirse haline münasip bir araç alınmasını vasiyet ediyorum" derse, üniversiteyi bitirmek torun için bir şarttır. Torun üniversiteyi bitirdikten sonra ise araç alınması, tereke için bir yüklemedir.

Madde 515 - Mirasbırakan, ölüme bağlı tasarruflarını koşullara veya yüklemelere bağlayabilir. Tasarruf hüküm ve sonuçlarını doğurduğu andan itibaren, her ilgili koşul veya yüklemenin yerine getirilmesini isteyebilir.

Hukuka veya ahlâka aykırı koşullar ve yüklemeler, ilişkin bulundukları tasarrufu geçersiz kılar.

Anlamsız veya yalnız başkalarını rahatsız edici nitelikte olan koşullar ve yüklemeler yok sayılır.

- Vakıf kurabilir.

Madde 526 - Mirasbırakan, terekesinin tasarruf edilebilir kısmının tamamını veya bir bölümünü özgülemek suretiyle vakıf kurabilir.

Vakıf, ancak kanun hükümlerine uyulmak koşuluyla tüzel kişilik kazanır.

- Bir veya birden çok vasiyeti yerine getirme görevlisi (tenfiz memuru) atayabilir.

Madde 550 - Mirasbırakan, vasiyetnameyle bir veya birden çok vasiyeti yerine getirme görevlisi atayabilir.

Vasiyeti yerine getirme görevlisinin, göreve başladığı sırada fiil ehliyetine sahip olması gerekir.

Vasiyeti yerine getirme görevlisine sulh hâkimi tarafından bu görevi bildirilir; bildirim tarihinden başlayarak onbeş gün içinde kabul edilmediği sulh hâkimine bildirilmezse, görev kabul edilmiş sayılır.

Vasiyeti yerine getirme görevlisi hizmetinin karşılığında uygun bir ücret isteyebilir.

- Mirasçılar arasında, miras mallarının nasıl taksim edileceğini tespit edebilir.

Madde 647 - Mirasbırakan, ölüme bağlı tasarrufuyla paylaşmanın nasıl yapılacağı ve payların nasıl oluşturulacağı hakkında kurallar koyabilir.

Bu kurallar, mirasbırakan tarafından kastedilmemiş olan bir eşitsizlik hâlinde payların denkleştirilmesi olanağı saklı kalmak kaydıyla, mirasçılar için bağlayıcıdır.

Aksini arzu ettiği tasarruftan anlaşılmadıkça, mirasbırakanın tereke malını bir mirasçıya özgülemesi, vasiyet olmayıp sadece paylaştırma kuralı sayılır.

- Daha önce düzenlenen bir vasiyeti, ikinci bir vasiyet ile değiştirebilir veya tamamen hükümden kaldırabilir.

Madde 542 - Mirasbırakan, vasiyetname için kanunda öngörülen şekillerden birine uymak suretiyle yeni bir vasiyetname yaparak önceki vasiyetnameden her zaman dönebilir.

Vasiyetnamenin tamamından veya bir kısmından dönülebilir.

VASİYETNAME KAPSAMINDA NELER YAPILAMAZ?

-Hukuka Veya Ahlaka Aykırı Tasarruflar Yapılamaz.

Mesela, vasiyet metninde: "kızım miras hakkını ancak eşinden boşanması şartıyla alabilir" şeklinde bir tasarruf geçersizdir.

-Yasal mirasçıların saklı payları ihlal edilemez.

Mesela (bir kişinin eğer üç çocuğu olduğu farz edilirse) vasiyet metninde: " Mallarımın tamamını oğlum Mustafa'ya bırakıyorum" yazılması şeklinde geçersiz bir tasarruftur.

Mesela (bir kişinin eğer sadece bir adet taşınmazı olduğu ve birden fazla yasal mirasçısı olduğu farz edilirse) vasiyet metninde: " Taşınmazın tamamını eşime bırakıyorum" yazılması geçersiz bir tasarruftur.

-Vasiyetname ile mirasçılıktan çıkarma yapılamaz.

Mirasçılıktan çıkarma sadece, yasal mirasçı tarafından miras bırakana veya yakınlarına karşı ağır bir suç işlemesi( öldürmeye teşebbüs, yaralama, vs.) veya miras bırakana veya aile üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini ciddi biçimde ihmal etmesi (aile konutunu ve eşini terk etmesi, bakmakla yükümlü olduğu aile üyelerini ihmal etmesi, vb.) halinde yapılabilir. Ancak mirasçının böyle bir davranışı vuku bulmamışsa, mirasçılıktan çıkarılamaz. Mesela vasiyet metninde: " Oğlum Mustafa'yı evlatlıktan reddediyorum. Ölünce mallarıma mirasçı olamaz. Mirasımdan hiçbir şey verilemez" şyazılması şeklinde geçersiz bir tasarruftur.